Dominik Horodyński (ziemianin)
Wstęp
Dominik Horodyński herbu Korczak to postać, która zapisała się w historii Polski jako oficer Kawalerii Narodowej oraz uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej. Urodził się w 1768 roku w Horodnianach, a zmarł w 1823 roku w Zbydniowie. Jego życie i działalność miały istotny wpływ na rozwój regionu oraz na lokalną społeczność. Horodyński stał się założycielem rodziny Horodyńskich w Zbydniowie, a jego działalność wojskowa oraz społeczne zaangażowanie przyniosły mu uznanie i szacunek wśród współczesnych.
Życie osobiste i kariera wojskowa
Dominik Horodyński był synem Szymona Horodyńskiego i Joanny Narzymskiej. Jego młodość przypadła na okres dynamicznych zmian politycznych w Polsce, co niewątpliwie ukształtowało jego przyszłe decyzje. W czasie Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 roku pełnił rolę adiutanta Tadeusza Kościuszki, lidera powstania, co świadczy o jego odwadze i determinacji. Kościuszko sam wypowiadał się o Horodyńskim z uznaniem, co podkreśla znaczenie jego roli w tym kluczowym dla Polski okresie.
Po upadku powstania Dominik wrócił do rodzinnego domu w Horodnianach. Nie długo po tym ożenił się z Kunegundą Brochowską, wdową po hrabim Brzezińskim, co mogło otworzyć przed nim nowe możliwości. Para postanowiła sprzedać swoje posiadłości i przenieść się do Galicji, gdzie mieli okazję zakupić duży majątek w Zbydniowie. Informację o dostępnych dobrach przekazał im Józef Horoch, sąsiad z Wrzaw, również związany z Insurekcją Kościuszkowską.
Pozyskanie majątku w Zbydniowie
Po pierwszym rozbiorze Polski ziemie podległe Austrii stały się własnością cesarzowej Marii Teresy, która podejmowała decyzje dotyczące sprzedaży majątków. Dominik Horodyński wykorzystał tę sytuację i nabył majątek w Zbydniowie podczas licytacji organizowanej w Wiedniu. Dwór, który kupił, był drewnianą budowlą z lat 1658-1659. Wkrótce po zakupie rozpoczął budowę nowego murowanego dworu w stylu klasycystycznym, który został zrealizowany między 1798 a 1806 rokiem. Projektantem tego obiektu był prawdopodobnie Jakub Kubicki, co czyni go jedną z pierwszych murowanych budowli stylowych w okolicy.
Nowy dwór stał się centrum życia rodzinnego oraz towarzyskiego rodziny Horodyńskich. Dominik zadbał także o otoczenie swojego majątku – założył park wokół dworu oraz wybudował oranżerię o oryginalnym półkolistym kształcie, gdzie hodował egzotyczne rośliny takie jak drzewa pomarańczowe i cytrynowe. Te działania nie tylko upiększyły posiadłość, ale także podkreśliły status rodziny w regionie.
Zaangażowanie społeczne i militarne
Około 1818 roku Dominik Horodyński postanowił założyć tzw. wojsko majdańskie, wierząc że bez udziału chłopów Polska nie odzyska niepodległości. Widząc wartość angażowania lokalnej społeczności w sprawy narodowe, zaczął organizować tajną Gwardię Narodową imienia Tadeusza Kościuszki. Chciał nauczyć chłopów posługiwania się bronią oraz przygotować ich do obrony ojczyzny. Działania te były utrudnione przez obowiązujące prawo zabraniające chłopom korzystania z broni, jednak Dominik znalazł sposób na obejście tych ograniczeń poprzez nawiązanie do tradycji kościelnej związanej ze strażami grobowymi.
W okresie świąt wielkanocnych oddziały utworzone przez Horodyńskiego pełniły funkcję straży grobowej, co dawało im możliwość ćwiczeń wojskowych bez wzbudzania podejrzeń władz. To innowacyjne podejście do zaangażowania społeczności wiejskich miało długofalowy wpływ na lokalny patriotyzm i tradycje, które są nadal kultywowane w Majdanie Zbydniowskim.
Pochówek i dziedzictwo
Dominik Horodyński zmarł w 1823 roku w wieku 55 lat. Został pochowany w rodzinnej kaplicy grobowej na cmentarzu w Zaleszanach. Jego życie i działalność pozostawiły trwały ślad zarówno na lokalnej społeczności, jak i historii Polski. Jako uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej oraz założyciel rodziny Horodyńskich przyczynił się do kształtowania regionalnej tożsamości oraz zachowania tradycji patriotycznych.
Pamięć o Dominiku Horodyńskim
Dzięki swoim działaniom Dominik Horodyński stał się symbolem lokalnego patriotyzmu oraz zaangażowania społecznego. Jego historia jest inspiracją dla kolejnych pokoleń mieszkańców Zbydniowa i okolic. Rodzina Horodyńskich kontynuuje tradycję aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym oraz pielęgnuje pamięć o swoich przodkach.
Zakończenie
Życie Dominika Horodyńskiego stanowi przykład niezwykłego połączenia kariery wojskowej z działalnością społeczną na rzecz wspólnoty lokalnej. Jego wkład w dzieje Polski oraz rozwój regionu jest nie do przecenienia. Historia ta ukazuje również znaczenie zaangażowania jednostki w sprawy kraju oraz wpływ lokalnych liderów na kształtowanie historii narodu.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).