Retwizan
Retwizan – historia pancernika rosyjskiego
Pancernik „Retwizan”, znany także jako „Hizen”, to jednostka, która w historii rosyjskiej marynarki wojennej zajmuje szczególne miejsce. Zbudowany na początku XX wieku w USA, był jednym z najbardziej nowoczesnych okrętów swojej epoki. Mimo że ostatecznie zatonął jako okręt-cel, jego historia jest bogata w wydarzenia, które miały wpływ na losy Rosji i jej floty. W artykule przyjrzymy się budowie, służbie oraz kluczowym momentom z dziejów „Retwizana”.
Geneza i budowa okrętu
„Retwizan” został zaprojektowany w ramach programu rozbudowy rosyjskiej floty z 1898 roku, który miał na celu wzmocnienie sił na Dalekim Wschodzie w odpowiedzi na rosnącą potęgę Japonii. W ramach tego programu postanowiono zbudować pięć pancerników o wyporności do 12 tysięcy ton, a część zamówień zdecydowano się zrealizować za granicą. Umowę na budowę jednego z pancerników oraz krążownika „Wariag” podpisał amerykański przedsiębiorca William Cramp.
Budowa okrętu rozpoczęła się w Filadelfii, a jego stępka została położona w lipcu 1899 roku. „Retwizan” został zwodowany w październiku 1900 roku i wszedł do służby w marcu 1902 roku. Jego nazwa upamiętniała szwedzki okręt liniowy „Rättvisan”, zdobyty przez Rosjan w 1790 roku.
Opis techniczny i uzbrojenie
„Retwizan” miał długość 117,9 metra i wyporność normalną wynoszącą około 12 tysięcy ton. Jego napęd stanowiły maszyny parowe, które pozwalały na osiąganie prędkości do 18 węzłów. W uzbrojeniu głównym znajdowały się cztery działa kal. 305 mm umieszczone w dwóch wieżach, a dodatkowo okręt był uzbrojony w dwanaście dział kal. 152 mm oraz lżejszą artylerię pomocniczą.
Okręt wyróżniał się też nowoczesnym jak na swoje czasy opancerzeniem. Główny pas pancerny miał grubość 229 mm, a górny pas pancerny wynosił 152 mm. Całość wykonana była ze stali pancernej typu Kruppa, co zapewniało dobrą ochronę przed pociskami wybuchowymi stosowanymi w tamtych czasach.
Służba bojowa i udział w wojnie rosyjsko-japońskiej
„Retwizan” brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej (1904-1905), gdzie odgrywał istotną rolę jako jeden z najsilniejszych okrętów Rosji podczas walk pod Port Artur. Już na początku konfliktu, pancernik został uszkodzony torpedą japońskiego niszczyciela i osiadł na mieliźnie. Mimo to, „Retwizan” pełnił funkcję pływającej baterii i brał udział w obronie portu przed japońskimi atakami.
W ciągu swojego krótkiego okresu służby bojowej „Retwizan” wykazał się odwagą i skutecznością, a dowódca okrętu, komandor Edward Szczęsnowicz, został odznaczony za swoje działania podczas starć z japońskimi jednostkami. Okręt był również świadkiem wielu dramatycznych wydarzeń związanych z oblężeniem Port Artur.
Zatopienie i późniejsze losy
W listopadzie 1904 roku, po intensywnym ostrzale ze strony japońskich armat lądowych, „Retwizan” został poważnie uszkodzony i ostatecznie zatonął w porcie. Jego załoga została ewakuowana bez większych strat ludzkich. Po zakończeniu wojny japońsko-rosyjskiej okręt został podniesiony przez Japończyków i wcielony do ich floty jako „Hizen”.
W japońskiej służbie „Hizen” przeszedł modernizację i uczestniczył w I wojnie światowej oraz interwencji państw ententy w Rosji. Ostatecznie wycofany ze służby w latach dwudziestych XX wieku, został zatopiony jako okręt-cel przez japońskie pancerniki.
Znaczenie historyczne Retwizana
„Retwizan” to nie tylko przykład nowoczesnego okrętu przeddrednota swojej epoki, ale także symbol trudnych czasów dla rosyjskiej floty. Jego historia ukazuje nie tylko rozwój technologii morskiej na przełomie wieków, ale także zmieniające się realia polityczne i militarne w regionie Dalekiego Wschodu.
Pancernik ten pozostaje także ważnym elementem polskiej historii morskiej ze względu na znaczną obecność Polaków w jego załodze oraz dowództwie.
Podsumowanie
Pancernik „Retwizan”, a następnie „Hizen”, pozostaje ważnym punktem odniesienia dla miłośników historii morskiej oraz badaczy konfliktów z początku XX wieku. Jego historia to opowieść o ambicjach technologicznych, dramatach wojennych oraz determinacji ludzi służących na morzu. Choć losy tego okrętu zakończyły się tragicznie, jego pamięć trwa nadal jako część historii dwóch narodów – rosyjskiego i japońskiego.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).